Identiteit en vooroordelen in 'Heisst du wirklich Hassan Schmidt?' van Horst Bosetzky
Deze opdracht is geverifieerd door onze leerkracht: 15.01.2026 om 20:30
Type huiswerk: Opstel
Toegevoegd: 15.01.2026 om 19:48
Samenvatting:
In Bosetzky’s boek worstelen jongeren als Matze met identiteit, groepsdruk en vooroordelen in een diverse stad, wat leidt tot groei en meer empathie.
Identiteit en Vooroordelen in ‘Heisst du wirklich Hassan Schmidt?’ van Horst Bosetzky: Een Essay over Jeugdige Zoektocht en Sociale Spanning
Inleiding
Wanneer men de Duitse literatuur voor jongeren bestudeert, duikt de naam Horst Bosetzky regelmatig op. Met zijn heldere, realistische stijl kaart hij niet enkel de leefwereld van jongeren aan, maar legt hij ook systematisch de mechanismen van maatschappelijke ongelijkheid en etnische frictie bloot. Het boek *Heisst du wirklich Hassan Schmidt?* vormt daar een treffend voorbeeld van. Dit jeugdboek staat bekend om de pakkende uitbeelding van de worsteling met identiteit, sociale druk, en het groeien naar volwassenheid in een multiculturele stad. In deze essay onderzoek ik hoe Bosetzky via de leefwereld van Matze, een opgroeiende jongen in Berlijn, inzicht biedt in zowel persoonlijke als bredere sociale conflicten. Daarbij sta ik stil bij de invloed van maatschappelijke vooroordelen en de kracht van literatuur om jongeren tot reflectie over diversiteit en samenleven aan te zetten.Context en Setting: Leven in de Stad en de Historische Achtergrond
*Heisst du wirklich Hassan Schmidt?* speelt zich af in het Berlijn van de jaren tachtig, een stad die op dat moment al een smeltkroes was van verschillende culturen en sociale lagen. Het straatbeeld wordt bepaald door de samenkomst van autochtone Duitsers en migranten, vooral van Turkse afkomst. Hoewel dit boek een Duits verhaal vertelt, is de sociale gelaagdheid herkenbaar voor jongeren in Belgische steden van vandaag, zoals Brussel, Antwerpen of Gent, waar de multiculturele samenleving vaak worstelt met integratie en spanningen. Bosetzky’s keuze voor een grauwe, vaak troosteloze stedelijke setting onderstreept het gevoel van uitzichtloosheid en onzekerheid waarmee jongeren als Matze dagelijks geconfronteerd worden.Berlijn wordt in het verhaal niet enkel gebruikt als fysieke achtergrond, maar vooral als symbool voor complexiteit en diversiteit. In een stad waar verschillende talen, religies en gewoonten samenkomen, ontstaan onvermijdelijk misverstanden en conflicten. De historische realiteit van de Turkse migratie in Duitsland speelt een belangrijke rol in het alledaagse leven van de personages en bepaalt mee hoe zij naar zichzelf en elkaar kijken.
Voor Matze geldt bovendien dat hij opgroeit in een sociaaleconomisch kwetsbaar gezin. Zonder vader wordt hij op jonge leeftijd geconfronteerd met de ziekte van zijn moeder en de druk om financieel bij te springen. In België zijn dergelijke situaties eveneens herkenbaar, bijvoorbeeld in grootstedelijke buurten waar jongeren hun school loopbaan combineren met zorgtaken of studentenjobs uit pure noodzaak. Deze sociale achtergrond vormt de basis waaruit Matze’s keuzes voortvloeien en kleurt zijn hele wereldbeeld.
Identiteitsvorming in de Jeugd: Tussen Onschuld en Realiteit
Het centrale thema is zonder twijfel de zoektocht naar eigen identiteit. Matze zweeft tussen zijn onbezonnen jeugdige kant en de noodzaak om als ‘man’ verantwoordelijkheid op te nemen. Door zijn moeilijke thuissituatie komt hij in contact met de wereld van de volwassenen — en hun morele dilemma’s — terwijl hij eigenlijk nog niet klaar is om die volledig te begrijpen of te dragen. Bosetzky slaagt erin om deze verscheurdheid tastbaar te maken.Wanneer Matze betrokken raakt bij het leeghalen van een huis voor enkele snelle centen, wordt de scheidslijn tussen goed en kwaad bijzonder vaag. De druk om te overleven neemt de overhand op het onderscheid tussen ‘spullen wegnemen’ en ‘eigenlijk stelen’. Het toont hoe jongeren hun keuzes vaak maken op basis van omstandigheden, niet uit aangeboren slechtheid. Deze grijze zone komt ook terug in Belgische literatuur, bijvoorbeeld in *Blauwe Maandag* van Bart Moeyaert, waar adolescenten worstelen met gebroken gezinnen en het zoeken naar hun plek.
Tegelijk verlangt Matze naar aanvaarding en begrip, zowel in zijn vriendenkring als in de bredere samenleving. Hij wil niet als buitenstaander gezien worden, maar zijn sociaaleconomische situatie én zijn vriendschappen maken het bijna onmogelijk een eenduidige plaats te vinden. Hierin schuilt een universeel gevoel dat vele jongeren in een multiculturele context treft: het constante balanceren tussen verschillende culturen en verwachtingen, en de onzekerheid over wie je nu echt bent.
Etnische Vooroordelen en Sociale Groepsdruk
Het boek biedt een scherpe blik op hoe snel mensen anderen reduceren tot vooroordelen, zeker in tijden van onzekerheid. De Turkse jongeren — en in het bijzonder de figuur van Shirin — worden geconfronteerd met blikken van wantrouwen. Matze’s vriendengroep verwoordt uitspraken die rechtstreeks uit de samenleving lijken geplukt: ‘Die Turken zijn allemaal hetzelfde’, ‘Ze veroorzaken alleen maar problemen’. Dergelijke uitspraken zijn niet vreemd in Belgische scholen, waar leerlingen soms onbewust of onder druk van de groep gelijkaardige taal gebruiken, bijvoorbeeld tegenover leerlingen uit Marokkaanse of Congolese gezinnen.Bosetzky maakt duidelijk dat het ‘anders-zijn’ snel als een bedreiging kan worden gezien. De voetbalwedstrijd, op het eerste gezicht slechts een spel, ontpopt zich tot een toneel van onderhuidse spanningen en uitsluiting. De manier waarop de groep van Matze de Turkse spelers behandelt is tekenend voor hoe sociale groepsdruk werkt en hoe moeilijk het is om tegen de stroom in te gaan. In mijn eigen schoolervaring speelt groepsdruk een vergelijkbare rol: wie afwijkt van de doorsnee mening of opkomt voor de ‘andere’ wordt al snel zelf uitgesloten. Zo ontstaat er een vicieuze cirkel waarin onbegrip en conflict de bovenhand krijgen.
Sociale Spanningen, Misverstanden en Kansen tot Empathie
De gebeurtenissen rond het leegstaande huis en het conflict met Kalle laten zien hoe angst en vooroordelen kunnen escaleren tot echte conflicten. Kalle, de elektrische klusjesman, wordt het slachtoffer van geweld, terwijl niemand zich verantwoordelijk waant. Verdachte ogen worden automatisch op de ‘buitenstaanders’ gericht, zonder nuance of bewijs. In de nasleep blijven niet enkel fysieke sporen achter, maar vooral diepe vertrouwensbreuken.Bosetzky richt zijn aandacht echter ook op de mogelijkheden tot begrip. Matze begint zijn visie op de Turkse jongeren bij te stellen wanneer hij beseft dat zijn vooroordelen op misverstanden gestoeld zijn. De drempel naar empathie lijkt hoog, maar door oprechte ontmoetingen — zoals het korte, betekenisvolle contact met Shirin — wordt zichtbaar dat die helemaal niet onoverkomelijk is. Het doet denken aan het toneelstuk *Groenten uit Balen* van Walter van den Broeck, waar de arbeidersstand wordt neergezet als een gemeenschap die enerzijds kwetsbaar is, maar anderzijds krachtig verbindt over de grenzen heen.
Morele Dilemma's en Persoonlijke Groei
Het morele conflict van Matze balanceert tussen de onmiddellijke noodzaak om geld te verdienen en het besef dat hij rechten overtreedt. Het beslissende gebaar — het terugbrengen van het koffiezetapparaat — symboliseert een poging tot herstel. Dit kleine, maar betekenisvolle gebaar staat voor hoop en de mogelijkheid om fouten recht te zetten. Ook het personage van Shirin fungeert als baken: ze is het symbool van een alternatieve, meer open kijk op de wereld.De escalatie met Kalle fungeert als katalysator voor verandering binnen Matze, maar ook binnen de groep. Plots is er plaats voor twijfel, voor zelfreflectie. De ervaring met geweld en het besef van eigen verantwoordelijkheid brengen groei teweeg. Vrienden blijken niet enkel steunfiguren, maar bepalen ook mee hoe men ethisch handelt.
Hedendaagse Relevantie voor Jongeren in België
Meer dan ooit zijn de thema’s uit *Heisst du wirklich Hassan Schmidt?* actueel. Ook in Belgische steden zijn vooroordelen en etnische spanningen aan de orde van de dag. Jeugdwerkers signaleren geregeld dat jongeren uit verschillende gemeenschappen moeilijk tot werkelijke dialoog komen. De ‘wij-zij’-tegenstelling leeft, gevoed door media, politicusuitspraken en zelfs schoolse praktijken. Toch zijn er initiatieven die net zoals dit boek mikken op ontmoeting: stadsprojecten waar jongeren uit alle hoeken samen sporten, koken of debatteren.Literatuur als deze heeft een bijzondere waarde in het onderwijs. Niet zelden vormen verhalen de enige kans voor jongeren om zich in te leven in het leven van een ‘ander’. Door te lezen over Matze, Shirin en hun worstelingen, worden leerlingen uitgedaagd om eigen vooroordelen en groepsmechanismen ter discussie te stellen. Zo biedt *Heisst du wirklich Hassan Schmidt?* niet enkel een spiegel, maar ook een venster op hoe samenleven beter kan.
Conclusie
Horst Bosetzky’s *Heisst du wirklich Hassan Schmidt?* biedt een indringende inkijk in hoe jongeren worstelen met identiteit, vooroordelen en groepsdruk in een diverse samenleving. Via het verhaal van Matze begrijpen we hoe sociaaleconomische druk, morele dilemma’s en etnische spanningen elkaar beïnvloeden én hoe de weg naar persoonlijke groei bezaaid is met uitdagingen en kansen tot empathie. Het boek toont dat begrip en moedige zelfreflectie essentieel zijn om bruggen te slaan, zowel op individueel vlak als binnen de samenleving.Wie dit verhaal leest met een kritische blik, beseft dat stereotypen alleen doorbroken worden als men bereid is eigen overtuigingen in vraag te stellen. Zo wordt literatuur — ook in de klas — een essentieel werktuig voor een meer open en inclusieve samenleving, waarin de vraag ‘Heisst du wirklich Hassan Schmidt?’ niet langer draait rond wantrouwen, maar om oprechte nieuwsgierigheid naar wie de ander écht is.
Beoordeel:
Log in om het werk te beoordelen.
Inloggen